Nhọc nhằn xuất khẩu gạo những tháng cuối năm

0
27

Nhọc nhằn xuất khẩu gạo những tháng cuối năm

Nguyễn Đình Bích

(TBKTSG) – Có thể nói, xuất khẩu gạo tám tháng đầu năm đã đạt được những kết quả hết sức đáng mừng nhờ sức mua được cải thiện của thị trường thế giới. Tuy nhiên, phía sau những kết quả đáng mừng đó cũng đã tiềm ẩn những điều đáng ngại. Do vậy, rất có thể bốn tháng cuối năm xuất khẩu mặt hàng này sẽ khó khăn hơn.

Nguồn: forbesvietnam.com.vn

Phía sau những thành công

Các số liệu thống kê của cơ quan hải quan cho thấy, tổng khối lượng gạo xuất khẩu trong tám tháng đầu năm nay đã đạt 4,534 triệu tấn, tăng 444.000 tấn (10,9%) so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt 2,287 tỉ đô la Mỹ, tăng rất mạnh 27%. Giá gạo xuất khẩu bình quân trong tám tháng đầu năm nay đạt 504 đô la Mỹ/tấn, tăng 14,6%.

Chúng ta đạt được những kết quả đó trong điều kiện diện tích của vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long vượt kế hoạch, đặc biệt là năng suất tăng mạnh, cho nên sản lượng tăng mạnh. Còn vụ hè thu hiện nay, nếu không có gì đột biến, sản lượng cũng sẽ tăng so với cùng kỳ. Đây là lý do chủ yếu khiến Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cách đây ít ngày ước tính sản lượng lúa của nước ta đạt kỷ lục mới 46,3 triệu tấn, cao chưa từng có trong lịch sử nông nghiệp nước ta.

Tuy nhiên, nếu xem xét một cách chi tiết, có thể thấy một số điều đáng ngại ẩn phía sau những thành công đó.

Thứ nhất, trong tám tháng đầu năm nay, xuất khẩu gạo vào ba thị trường truyền thống chủ yếu của nước ta trong khu vực ASEAN là Indonesia, Philippines và Malaysia tăng 975.000 tấn (121,4%), còn thị trường lớn nhất từ năm 2012 đến nay là Trung Quốc lại giảm đến 544.000 (34,9%) so với cùng kỳ năm ngoái.

Có thể nói, sự suy giảm đáng lo ngại của thị trường vốn chiếm 32-39% tổng khối lượng xuất khẩu gạo của nước ta trong năm năm trở lại đây không chỉ bắt nguồn từ việc tăng thuế lên đến 50%, bởi quyết định này chỉ bắt đầu có hiệu lực từ tháng 7, trong khi sự suy giảm đã bắt đầu ngay từ tháng 2.

Nếu nhìn vào các số liệu thống kê của Trung Quốc, có thể thấy tổng khối lượng gạo nhập khẩu của nước này trong bảy tháng đầu năm nay chỉ có 1,89 triệu tấn, giảm 61% so với cùng kỳ.

Nếu nhìn vào kết quả xuất khẩu gạo của Thái Lan, quốc gia duy nhất có hợp đồng liên Chính phủ đến 1 triệu tấn/năm từ nhiều năm nay với Trung Quốc, cũng có thể thấy, khối lượng gạo mà nước này xuất được vào thị trường Trung Quốc trong bảy tháng qua cũng chỉ đạt 477.000 tấn, giảm 37,7% so với cùng kỳ.

Như vậy, có nhiều khả năng Trung Quốc không chỉ thắt chặt nhập khẩu gạo tiểu ngạch qua biên giới, kiểm soát gắt gao chất lượng gạo nhập khẩu… mà còn áp dụng nhiều giải pháp nhằm giảm mạnh khối lượng gạo nhập khẩu.

Nguyên nhân dẫn tới động thái mới này rất có thể là do chính sách duy trì giá lúa gạo cao ngất ngưởng của Chính phủ Trung Quốc nhằm khuyến khích nông dân sản xuất ngày càng nhiều. Chính sách này đã dẫn tới kho gạo dự trữ khổng lồ 86,5 triệu tấn vào cuối năm ngoái, còn cuối năm nay có thể đạt 94 triệu tấn, chiếm 64,5% tổng khối lượng gạo dự trữ của toàn thế giới, đủ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng 240 ngày, trong khi con số bình quân của thế giới chỉ là 110 ngày.

Tuy xuất khẩu gạo cho tới thời điểm này đã đạt được những kết quả rất đáng mừng, nhưng chặng đường còn lại để đạt kết quả xuất khẩu 7 triệu tấn trong năm nay như dự báo gần đây nhất của USDA có thể sẽ gặp nhiều trở ngại.

Thứ hai, xét trên tổng thể, một khi ba thị trường xuất khẩu chủ yếu trong khu vực ASEAN hầu như đủ gánh cả mức giảm của thị trường Trung Quốc và một khi mức tăng xuất khẩu ra thị trường thế giới nói chung như vậy thì có nghĩa là các thị trường xuất khẩu còn lại đã “giậm chân tại chỗ” trong suốt tám tháng qua.

Thông tin từ USDA cho thấy, xuất khẩu gạo của nước ta sang thị trường châu Phi năm tháng đầu năm nay chỉ chiếm 8,3% tổng khối lượng xuất khẩu, trong khi năm 2017 chiếm 13,1% còn năm 2016 chiếm 17,1%. Nguyên nhân của tình trạng “tụt dốc” như vậy chắc chắn là do giá gạo trắng của chúng ta đã bị đẩy lên quá cao so với của Ấn Độ, thậm chí có thời gian còn cao hơn cả của Thái Lan, cho nên giảm mạnh thị phần ở khu vực này.

Sẽ khó khăn hơn

Trong bối cảnh như vậy, có nhiều khả năng xuất khẩu gạo những tháng cuối năm sẽ khó khăn hơn bởi ba lý do chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, xét trên tổng thể, khác với dự báo nhu cầu nhập khẩu gạo của thế giới sẽ đạt kỷ lục mới 48,5 triệu tấn trong năm nay, dự báo tháng 9 của USDA cho biết, con số này sẽ chỉ là 46,1 triệu tấn, tức là chỉ tăng 1,5 triệu tấn chứ không phải là 3,3 triệu tấn như dự báo trước đây.

Cho dù vậy, rất có thể nhu cầu này cũng khó đạt.

Trước hết, với việc chỉ nhập khẩu 1,89 triệu tấn trong bảy tháng đầu năm, có lẽ không có “phép màu” nào để nhập khẩu gạo của Trung Quốc đạt 5,5 triệu tấn như dự báo của USDA. Vì rất khó để chúng ta hy vọng xuất khẩu được 742.000 tấn gạo cho “người khổng lồ” này trong bốn tháng cuối năm nay giống như cùng kỳ 2017.

Nếu như sản lượng gạo nếp năm nay của nước ta giống như năm 2017, cho nên nhu cầu đẩy ra thị trường thế giới cũng là 1,4 triệu tấn, thì với việc Trung Quốc tăng thuế nhập khẩu lên 50%, việc tìm kiếm thị trường thay thế rất nan giải.

Bên cạnh đó, đối với thị trường lớn thứ hai của chúng ta hiện nay là Indonesia, với tổng khối lượng nhập khẩu gần 1,5 triệu tấn từ Việt Nam và Thái Lan, việc nước này có nhập khẩu thêm gạo trong năm nay để đạt 2 triệu tấn hay không vẫn chưa có gì chắc chắn.

Còn đối với Philippines, bảy tháng qua nước này đã nhập khẩu của Việt Nam và Thái Lan 1,1 triệu tấn và vẫn đang thực hiện đơn hàng nhập khẩu 250.000 tấn đấu thầu hồi cuối tháng 4, cho nên gần như đã nhập khẩu đủ 1,4 triệu tấn trong năm nay như dự báo của USDA.

Thứ hai, trong khi triển vọng mở rộng thị trường có nhiều khả năng không thuận lợi như vậy, việc chúng ta được mùa lớn chưa từng có dẫn tới tổng nhu cầu xuất khẩu trong năm nay sẽ tăng khoảng 1,5 triệu tấn đương nhiên sẽ tạo áp lực rất lớn trong những tháng cuối năm.

Nói tóm lại, tuy xuất khẩu gạo cho tới thời điểm này đã đạt được những kết quả rất đáng mừng, nhưng chặng đường còn lại để đạt kết quả xuất khẩu 7 triệu tấn trong năm nay như dự báo gần đây nhất của USDA có thể sẽ gặp nhiều trở ngại.

Nguồn: thesaigontimes.vn

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.